New strategies in therapy of autoimmune diseases baner

Międzynarodowe seminarium naukowe: Nowe strategie w terapii chorób autoimmunologicznych

Gościem najbliższego seminarium WELCOME2 będzie profesor Dieter Steinhilber, dyrektor Instytutu Chemii Farmaceutycznej na Uniwersytecie Johannesa Wolfganga Goethego we Frankfurcie. Profesor wygłosi wykład pt. „Inflammation and lipid mediators: Old and new therapeutic strategies”.

Badania profesora koncentrują się na sygnalizacji lipidowej oraz mechanizmach regulacyjnych w stanach zapalnych i nowotworach, a także na nowych strategiach terapeutycznych, ze szczególnym uwzględnieniem kaskady kwasu arachidonowego i wrodzonego układu odpornościowego.

Wykład odbędzie się 9 maja (piątek) o godz. 10:00 w sali konferencyjnej Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie przy ul. Trylińskiego 18 (sala SKANDA).

Abstrakt wystąpienia:

Changes in oxylipin levels such as prostaglandins and leukotrienes have been associated with inflammatory diseases such as rheumatoid arthritis, atherosclerosis, inflammatory bowel disease, asthma or multiple sclerosis (MS). The identification of 5-lipoxygenase, which is the key enzyme in leukotriene formation,  as a vitamin D-regulated gene  provides a link to vitamin D signaling which stimulates the innate immune system and alleviates the responses of the adaptive immune system. In the search of factors which regulate prostaglandin E formation, we identified the miR-574-5p as regulator which modulates expression of the microsomal prostaglandin E synthase-1, the key enzyme in prostaglandin E2 formation.  Thus, miR-574-5p is an interesting target for drug development and the involved mechanisms in gene regulation as well as pharmacological strategies to inhibit miR-574-5p activity will be presented.

Czytaj więcej

Nowe drzewo przy nowej siedzibie

Nowe drzewo przy nowej siedzibie – na Dzień Ziemi!

Przed budynkiem Instytutu posadziliśmy dąb szypułkowy – symbol siły, trwałości i długowieczności. W imieniu całego zespołu drzewo zasadzili: Dyrektor Instytutu, prof. Monika M. Kaczmarek oraz Zastępca Dyrektora ds. Ogólnych, Michał Żurek.

Posadzenie drzewa to nasz sposób na uczczenie Dnia Ziemi – święta, które przypomina o odpowiedzialności za przyszłość naszej planety. Ten symboliczny gest upamiętni również  pierwszy rok działalności Instytutu w nowej lokalizacji. Dąb – jako nasz równolatek, będzie wrastać w to miejsce i rozwijać się razem z nami przez kolejne dziesięciolecia.

Serdecznie dziękujemy Nadleśnictwu Kudypy za podarowanie nam sadzonki dębu. Obiecujemy, że będziemy o to drzewo dbać!

Czytaj więcej

SUPERFOODS – NA ZDROWIE

Spotkanie edukacyjne o superfoods – relacja

​Superżywność – czym jest, czy jest odpowiednia dla dzieci i jak wpływa na procesy starzenia się – m.in. takie tematy omawiali uczestnicy spotkania, które odbyło się 29 marca w Instytucie. Temat wzbudził duże zainteresowanie i stał się punktem wyjścia do inspirujących wykładów oraz merytorycznych dyskusji.

Tym razem przyjrzeliśmy się bliżej popularnym produktom określanym mianem superfoods – zarówno lokalnym, jak i egzotycznym. Nasi prelegenci – naukowcy i eksperci z różnych dziedzin – pomogli uczestnikom zweryfikować powszechne przekonania na temat takich produktów jak m. in. grzyby shiitake, nasiona chia, czy chlorella.

Rozmawialiśmy również o tym, czy dieta bogata w superżywność jest odpowiednia dla dzieci i jak wpływa na zdrowie w kontekście procesów starzenia.

Naukowcy zwrócili uwagę, że superżywność to nie tylko egzotyczne produkty – równie wartościowe są nasze lokalne skarby, takie jak jabłka, owoce jagodowe, natka pietruszki, siemię lniane czy miód.

W programie znalazły się wykłady:

  • dr Małgorzaty Starowicz – z Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie,
  • dr Joanny Ciborskiej – z Katedry Żywienia Człowieka, Wydziału Nauki o Żywności Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie,
  • dr Anny Hinburg – dietetyczki klinicznej z Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego w Olsztynie,
  • dr hab. n. med. Michała S. Majewskiego, prof. UWM – z Katedry Farmakologii Toksykologii, Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie,
  • dr Marianny Raczyk – z Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie.

Spotkanie zakończył panel dyskusyjny, podczas którego uczestnicy mogli zadać pytania i podzielić się swoimi przemyśleniami.

Wydarzenie odbyło się w ramach projektu ERA Chair WELCOME2: „Powołanie Centrum Doskonałości w obszarze nutrigenomiki dla poprawy zdrowia i jakości życia”. Opiekę merytoryczną nad spotkaniem sprawowała dr Małgorzata Starowicz – liderka Zespołu Chemii i Biodynamiki Żywności w Instytucie Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie.

Zapraszamy do obejrzenia filmiku podsumowującego wydarzenie oraz do obejrzenia galerii zdjęć, które oddają atmosferę i energię tego dnia.

Dziękujemy wszystkim za obecność i aktywny udział – do zobaczenia na kolejnych spotkaniach edukacyjnych!

Galeria zdjęć

Czytaj więcej

Naukowcy w Światowym Dniu Endometriozy: o tej chorobie wciąż wiemy za mało

Endometrioza dotyka nawet co dziesiątą kobietę w wieku rozrodczym. Dziś wiadomo o niej tyle, że jest to przewlekła zapalna choroba estrogenozależna, wywołana obecnością tkanki endometrium poza jamą macicy m.in. w jajnikach, mięśniu macicy czy w przestrzeni odbytniczo-pochwowej. Jej przyczyny pozostają wciąż zagadką, diagnostyka jest trudna, a leczenie pozostaje objawowe.

Marzec jest miesiącem świadomości endometriozy, który wieńczy obchodzony 30 marca Światowy Dzień Endometriozy. Nad poznaniem biologii endometriozy i adenomiozy (choroby zbliżonej do endometriozy) badania prowadzą również naukowcy z Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie.

– Mimo że endometrioza jest coraz częściej diagnozowana, o samej tej chorobie, niestety, za dużo nie wiemy. Z nieznanych nam jeszcze powodów tkanki endometrium, czyli błony śluzowej jamy macicy, przemieszczają się poza nią. Najczęściej do jajników, otrzewnej (błony wyściełającej jamę brzuszną i wiele narządów) i przestrzeni pochwowo-odbytniczej, ale też jelit, płuc, oczu, mózgu, pęcherza moczowego. Występują również w bliźnie po cięciu cesarskim – opowiada prof. dr hab. n. med. Sławomir Wołczyński, który kieruje Zespołem Biologii i Patologii Rozrodu Człowieka.

Najbardziej zgodne teorie mówią, że jej przyczyną jest odwrócona (lub wsteczna) menstruacja – w której krew cofa się przez jajowody, przez co fragmenty endometrium dostają się do jamy brzusznej i implantują, a nawet dostają się do naczyń limfatycznych i wędrują dalej.

Z każdym krwawieniem miesiączkowym tkanki budujące ognisko endometriozy też się złuszczają i krwawią – choć w miejscach poza jamą macicy. Powoduje to nie tylko podrażnienie i stan zapalny, ale też silny ból. Właśnie ból jest głównym klinicznym objawem endometriozy – obok m.in. obfitych krwawień miesiączkowych, bolesnego oddawania krwistego moczu i wypróżniania się czy dolegliwości jelitowych.

– Dlatego, chociaż endometrioza w większości nie jest chorobą złośliwą, to bardzo zmniejsza komfort życia kobiet. Wielokrotnie ból, który pacjentki odczuwają podczas miesiączkowania jest trudny do zniesienia bez wsparcia farmakologicznego – podkreśla prof. Sławomir Wołczyński.

Choroba jest również przyczyną problemów z zajściem w ciążę. – Z analiz epidemiologicznych i naszych klinicznych obserwacji wynika, że dziś endometrioza jest jedną z głównych przyczyn niepłodności – wskazuje prof. Sławomir Wołczyński.

Nie znając przyczyny endometriozy, można jej leczyć tylko objawowo. Dzisiaj standardem jest leczenie farmakologiczne – przeciwbólowe oraz blokujące aktywność ognisk endometriozy. – Leczenie operacyjne może być również skuteczne, ale decyzję o nim należy podejmować szczególnie ostrożnie u pacjentek przed zakończeniem planów o macierzyństwie – wyjaśnia prof. Sławomir Wołczyński.

Zbliżoną do endometriozy chorobą estrogenozależną jest adenomioza. W tym przypadku tkanki endometrium, czyli błony śluzowej wewnątrz macicy, zlokalizowane są w mięśniu macicy. Tutaj również dokładny mechanizm powstawania choroby nie jest jeszcze znany.

Pełny tekst ukazał się w portalu popularnonaukowym Academia, wydawany przez Polską Akademią Nauk.

Czytaj więcej

Poszukujemy chętnych do stworzenia z nami napoju dla aktywnych

Prowadzisz aktywny tryb życia, troszczysz się o zdrowe odżywianie się, a jednak czasem zdarza ci się sięgnąć po kolorowe, słodzone napoje? Włącz się w nasz program i razem z naukowcami z naszego Instytutu stwórz napój o właściwościach nawadniających. Dzięki współpracy z czołowym polskim producentem napojów, w następnym roku produkt trafi na sklepowe półki. Rekrutacja trwa do 18 kwietnia.

Przedsięwzięcie jest prowadzone w ramach programu Consumer Engagement Labs z ramienia EIT Food – międzynarodowego projektu Europejskiej Wspólnoty Wiedzy i Innowacji.

Partnerem jest firma Maspex – jedna z największych firm w Europie Środkowo-Wschodniej w segmencie produktów spożywczych oraz czołowy w Polsce producent znanych i lubianych marek soków, nektarów i napojów.

– Dzięki udziałowi w projekcie konsumenci mają niepowtarzalną szansę na zaprojektowanie produktu, który odpowie na ich konkretne potrzeby i który w kolejnym roku trafi na sklepowe półki. Co istotne, nie chodzi tu tylko o testowanie opracowanych wcześniej wariantów, ale o czynny udział w procesie kreatywnym – podkreśla dr Joanna Fotschki, koordynatorka projektu z ramienia Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie.

Kogo szukamy?

Do udziału w projekcie mogą się zgłaszać osoby w wieku 35-55 lat, które prowadzą aktywny tryb życia, ograniczają cukier w diecie i nie są związane z branżą spożywczą oraz marketingową.

Rekrutacja właśnie ruszyła i potrwa do 18 kwietnia. Zapisy TUTAJ.

Dlaczego napój nawadniający?

Odpowiednie nawodnienie wpływa na prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu.

– Badania wskazują, że odpowiednie nawodnienie sprzyja lepszej pracy nerek, które są odpowiedzialne za eliminację nadmiaru cukru z organizmu, pomagając w kontrolowaniu cukrzycy typu 2. Wspiera również prawidłową objętość krwi i ciśnienie zarówno w zapobieganiu, jak i leczeniu, zmniejszając tym samym ryzyko nadciśnienia. Z kolei nieodpowiednie nawodnienie może prowadzić do niekorzystnych skutków zdrowotnych, np. zwiększonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych – wyjaśnia dr Joanna Fotschki.

Dodaje, że niestety, utrzymywanie prawidłowego stanu nawodnienia organizmu jest często przez zaniedbywane.
– Nie sprzyja temu też wzrastająca tendencja do wybierania przez konsumentów słodkich napojów, która staje się coraz bardziej widoczna – mówi.

Dlatego naukowcy wraz z producentem chcą stworzyć zdrowszą alternatywę dla słodkich napojów nawadniających – z udziałem samych konsumentów.

Jak wygląda proces kreatywny?

Proces kreatywny obejmuje 5 spotkań online – od kwietnia do czerwca. W ich trakcie, wybrane w rekrutacji 20 osób w mniejszych grupach i pod okiem naukowców będzie pracować nad swoimi pomysłami i je rozwijać. Następnie, przygotowane przez konsumentów pomysły zostaną zaprezentowane przedstawicielom partnera biznesowego z firmy Maspex.

Finalnie, w następnym roku, napój trafi do sprzedaży.

Cały proces kreatywny został stworzony w oparciu o innowacyjną metodykę Uniwersytetu Warszawskiego, która łączy wysiłki indywidualne i zespołowe, wykorzystując techniki kreatywne i myślenie projektowe.

Czytaj więcej

Cryobiologists’ conference in Olsztyn

This year, the Institute of Animal Reproduction and Food Research Polish Academy of Sciences is a co-organiser of the 61st meeting of the Society for Low Temperature Biology (SLTB) taking place in Olsztyn from 11-13 September. We encourage you to register and submit abstracts.

SLTB was founded in 1964 in the UK and brings together cryobiologists working on plants, animals, algae, lichens, humans and the environment. The SLTB2025 meeting will focus in particular on the human fertility preservation and animal conservation but welcome abstracts covering all cryobiological topics.

Beside opportunities to network with colleagues, both during the conference and at social events the attendees will have the opportunity to visit the headquarters of the In Life Institute.

The local organising committee includes notable In Life scientists: Prof. Dariusz Skarzynski, Dr. Taisiia Yurchuk, Dr. Beenu Moza Jalali and Karolina Lukasik, among others invite participants to submit abstracts no later than 1st of July.

The full registration and meeting details could be found on the website.

Czytaj więcej

Obrona pracy doktorskiej mgr Moniki Baryły

DYREKTOR i RADA NAUKOWA InLife Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN mają zaszczyt zaprosić na publiczną obronę rozprawy doktorskiej na stopień doktora nauk rolniczych w dyscyplinie zootechnika i rybactwo:

Mgr Moniki Baryły

pt. „Znaczenie prokinetycyny 1 w procesach związanych z funkcją ciałka żółtego podczas wczesnej ciąży i cyklu rujowego u świni domowej (Sus scrofa domestica L.)”.

Obrona odbędzie się w dniu 24 kwietnia 2025 r. o godz. 900 w trybie stacjonarnym.

Promotor:

  • Prof. dr hab. Agnieszka Wacławik – Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie,

Promotor pomocniczy:

  • Dr Piotr Kaczyński – Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie,

Recenzenci:

  • Prof. dr hab. Nina Smolińska – Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie,
  • Prof. dr hab. Dorota Zięba-Przybylska – Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie,
  • Dr hab. Piotr Pawlak – Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu.

Z pracą doktorską i recenzjami pracy doktorskiej można zapoznać się na stronie BIP Instytutu. Praca doktorska jest również dostępna w sekretariacie IRZiBŻ PAN w Olsztynie, przy ul. Trylińskiego 18.

Przewodnicząca Rady Naukowej
Prof. dr hab. Urszula Gawlik

Czytaj więcej

Dr hab. Mariola Dietrich

Dr hab. Mariola Dietrich otrzymała tytuł profesora

Z radością informujemy, że dr hab. Mariola Dietrich, decyzją Prezydenta RP z dnia 14 stycznia 2025 r., otrzymała tytuł profesora nauk rolniczych w dyscyplinie zootechnika i rybactwo!

Prof. dr hab. Mariola Dietrich jest członkinią Zespołu Biologii Gamet. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół biologii gamet – plemników i oocytów ryb, w szczególności karpia, gatunku o znaczeniu gospodarczym, oraz zagrożonego wyginięciem jesiotra syberyjskiego. Prowadzi badania nad rolą białek w funkcjonowaniu układu rozrodczego ryb oraz nad opracowaniem skutecznych biotechnik rozrodu. Jej prace obejmują analizy proteomiczne zmian zachodzących w gametach w wyniku technik stosowanych w rozrodzie kontrolowanym ryb, takich jak stymulacja hormonalna i kriokonserwacja, a także wpływu infekcji na jakość gamet.

Badania prof. Dietrich przyczyniły się do poznania składu białkowego nasienia karpia i jesiotra syberyjskiego oraz mechanizmów aktywacji ruchu i dojrzewania plemników, aklimatyzacji i kriouszkodzeń. Uzyskane wyniki mają istotne znaczenie zarówno dla biologii rozrodu ryb karpiowatych i jesiotrowatych, jak i dla praktyk hodowlanych. Mogą one w przyszłości przyczynić się do udoskonalenia technik przechowywania nasienia ryb oraz identyfikacji markerów jakości gamet i markerów przydatności nasienia do mrożenia.

Profesor uczestniczyła w realizacji 31 projektów badawczych, w tym w 6 jako kierownik. Odbyła staże naukowe w prestiżowych ośrodkach badawczych, m.in. na Ohio State University (USA) oraz w LAFUGA, Ludwig-Maximilians-Universität w Monachium (Niemcy). Jest laureatką licznych nagród i stypendiów naukowych, m.in. stypendium dla wybitnych młodych naukowców MNiSW, „START” Fundacji Nauki Polskiej oraz „Pro Scientia et Vita” Fundacji Członków PAN. Jej dorobek naukowy obejmuje 135 oryginalnych prac badawczych i przeglądowych, z czego 105 jest indeksowanych w JCR.

Serdecznie gratulujemy i życzymy dalszych sukcesów naukowych!

Czytaj więcej

Prof. Piskuła w Komitecie Polityki Naukowej (1)

Prof. Mariusz Piskuła w Komitecie Polityki Naukowej

Prof. dr hab. Mariusz Piskuła został powołany do Komitetu Polityki Naukowej – organu doradczego ministra nauki i szkolnictwa wyższego, zajmującego się kształtowaniem polityki naukowej państwa. Kadencja obecnego składu trwa od 2022 do 2027 roku. W gronie 12 ekspertów znalazło się sześciu nowych członków, reprezentujących różne dziedziny nauki.

Komitet pełni kluczową rolę w analizie działań naukowych i rekomendowaniu kierunków rozwoju polskiej nauki. Jego prace mają realnie wspierać naukę, gospodarkę i bezpieczeństwo kraju.

– Komitet Polityki Naukowej odgrywa kluczową rolę w analizie dotychczasowych działań i rekomendowaniu kierunków rozwoju polskiej nauki.(…)Dlatego zdecydowałem się powołać w skład Komitetu Polityki Naukowej wybitnych ekspertów, którzy dzięki szerokiej gamie zainteresowań badawczych i dotychczasowym osiągnięciom, zagwarantują wachlarz różnorodności i najwyższy poziom merytoryczny – powiedział Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marcin Kulasek.

Gratulujemy profesorowi Mariuszowi Piskule i wszystkim nowym członkom! Życzymy owocnej pracy na rzecz rozwoju polskiej nauki.

Komitet Polityki Naukowej jest organem pomocniczym ministra nauki i szkolnictwa wyższego ds. polityki naukowej państwa. KPN powołano w 2010 roku, a członkowie pierwszej kadencji rozpoczęli prace rok później. Od 2018 roku gremium to działa w oparciu o ustawę z dnia 20 lipca 2018 roku – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Zdjęcia: MNiSW

Czytaj więcej