Próby pracy koników polskich w zaprzęgu i w siodle oraz prezentacja źrebiąt – znalazły się w programie „Weekendu z konikiem polskim”, który odbędzie się w dniach 1-2 września w Popielnie (woj. warmińsko-mazurskie), gdzie znajduje się stacja badawcza Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie.

– Koniki polskie są końmi w typie prymitywnym, ukształtowanym głównie przez naturę, a w mniejszym stopniu przez człowieka. Potrafią się jednak podporządkować człowiekowi i z nim współpracować. Zapraszamy na wydarzenie nie tylko hodowców, ale także wszystkich zainteresowanych, którzy chcieliby zobaczyć przedstawicieli tej fascynującej rasy – mówi prof. dr hab. Marta Siemieniuch, która kieruje hodowlą koników polskich w stacji badawczej w Popielnie.

„Weekend z konikiem polskim” to cykliczna, dwudniowa impreza. W piątek 1 września odbędzie się polowa próba użytkowości dla koników polskich. To obowiązkowa próba dla młodych klaczy i ogierów, która ma ocenić umiejętności do pracy w zaprzęgu lub w siodle. – Przeprowadzimy próbę wierzchową, czyli w siodle, na dystansie 3600 metrów oraz próbę zaprzęgową na dystansie 3200 metrów. Sędziowie będą oceniać różne parametry m.in. ruch w stępie i kłusie, czas przebycia dystansu, zachowanie konia i jego parametry fizjologiczne. W tym roku do próby zaprzęgowej przystąpi 7 koni, a do wierzchowej – 17 – wyjaśnia prof. Marta Siemieniuch.

Sobota 2 września to z kolei czempionat źrebiąt pod matkami. – Podczas wydarzenia zostaną zaprezentowane źrebięta urodzone w tym roku, w obecności swoich matek. Sędziowie ocenią ich typ, budowę, zdrowie i rozwój oraz ruch w stępie i kłusie – zapowiada prof. Marta Siemieniuch.

Zbliżające się wydarzenie to także okazja do odwiedzenia stacji badawczej w Popielnie, która jest położona na półwyspie Popielniańskim, otoczonym trzema jeziorami: Śniardwy, Bełdany i Warnołty. Właśnie tam, w rezerwacie na obszarze ponad 1600 hektarów żyją na wolności koniki polskie.

SPADKOBIERCY TARPANÓW

Konik polski jest jedyną rodzimą, pierwotną rasą koni, wywodzącą się od dzikich tarpanów, które do końca XVIII wieku, a na niektórych terenach nawet do początku XIX wieku, można było spotkać na obszarze dawnej wschodniej Polski, Litwy i Prus. – W tym czasie tarpany zostały wyłapane i przekrzyżowane z lokalnymi końmi wykorzystywanymi do prac w gospodarstwie. Konik polski jest więc krzyżówką tarpana z lokalnym, małym koniem roboczym – wskazuje prof. Marta Siemieniuch.

Nazwę „konik polski” wprowadził w pierwszej połowie XX wieku badacz i propagator koni prymitywnych prof. Tadeusz Vetulani. Umieścił on koniki polskie w rezerwacie leśnym w Białowieży.

W Popielnie hodowla koników polskich jest prowadzona w dwóch systemach utrzymania: stajennym oraz rezerwatowym (gdzie zwierzęta żyją przez cały rok w środowisku naturalnym, a ingerencja człowieka jest ograniczona do minimum). W sumie żyją tam 102 konie.

Konie rezerwatowe żyją w grupach rodzinnych zwanych tabunami lub haremami. W każdej z nich żyje jeden dorosły ogier, klacze, tegoroczne źrebięta oraz czasem młodzież stada. Obecnie w rezerwacie żyje 26 koników polskich i 16 źrebiąt, tworzących trzy tabuny plus tzw. grupę kawalerską złożoną z dwóch młodych ogierów. Najstarszym koniem w rezerwacie w Popielnie jest 29-letnia klacz Hala. Ogiery żyją zazwyczaj około 22-23 lata.

Konik polski jest rasą uznawaną za zagrożoną wygięciem. – Rozwój tej rasy, zwłaszcza w chowie stajennym, jest bardzo intensywny m.in. za sprawą programu dopłat w celu zachowania różnorodności genetycznej. W sumie klaczy jest ponad 2,5 tys., a ogierów około 250 – podaje prof. Marta Siemieniuch.

STACJA BADAWCZA W POPIELNIE

Stacja badawcza w Popielnie należy do Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN od 2016 roku. Jednostka zajmuje się: hodowlą zachowawczą koników polskich w systemie stajennym i rezerwatowym; hodowlą zachowawczą bydła rasy polska czerwona, rolnictwem – uprawą i siewem zbóż, produkcją pasz dla zwierząt; gospodarką lasem doświadczalnym, stanowiącym rezerwat dla wolnożyjących tabunów konika polskiego; turystyką (stacja posiada bazę noclegową, muzeum przyrodnicze, zagrody pokazowe zwierząt hodowlanych, ścieżki rowerowe oraz polany biwakowe).

Jak podkreśla kierownik stacji dr Mamadou Bah, to wyjątkowe miejsce w kraju. – Nie zawahałbym się powiedzieć, że nawet na całym świecie m.in. ze względu na położenie wśród tak malowniczych terenów zielonych – podkreśla.

W stacji prowadzone są badania naukowe m.in. związane z behawiorem i dobrostanem koników polskich dotyczące np. ich struktury socjalnej czy relacji między osobnikami. 

Stacja nieustannie się rozwija. Jej bieżące plany rozwojowe polegają przede wszystkim na rozszerzeniu istniejącej infrastruktury oraz budowie nowej. – Planujemy m.in. odrestaurowanie stajni konika polskiego, na którą mamy już finansowanie, oraz budynków do wykorzystania turystycznego, a także zakończenie remontu budynku byłej szkoły pod kątem organizacji tam zielonych szkół czy warsztatów dla dzieci i młodych naukowców – mówi dr Mamadou Bah.

Więcej informacji o stacji na stronie: https://popielno.pl/

Data publikacji: 30.08.2023