XLVII Sesja Naukowa Komitetu Nauk o Żywności i Żywieniu PAN

XLVII Sesja Naukowa Komitetu Nauk o Żywności i Żywieniu PAN

Doskonalenie żywności i żywienia dla zachowania komfortu życia człowieka, przyszłość przemysłu spożywczego, ekonomiczne aspekty produkcji żywności, profil i preferencje współczesnego konsumenta, zrównoważony rozwój – to m.in. te tematy wybrzmiały podczas tegorocznej sesji naukowej Komitetu Nauk o Żywności i Żywieniu PAN, zorganizowanej przez Wydział Nauki o Żywności Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, współorganizowanej przez Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN.

Komitet Nauk o Żywności i Żywieniu PAN został utworzony w 1956 r., a naukowcy naszego Instytutu do dziś tworzą jego struktury i aktywnie działają na rzecz rozwoju technologii żywności i żywienia. Komitet organizuje konferencje naukowe i wydarzenia eksperckie, działa w obszarze komunikacji naukowej, opracowuje oficjalne opinie i stanowiska, co ma szczególne znaczenie w dobie wyzwań środowiskowych i ograniczonego zaufania konsumentów. Sesje Komitetu odbywają się co dwa lata w różnych ośrodkach naukowych i akademickich związanych z naukami o żywności i żywieniu. W tym roku spotkano się na Wydziale Nauki o Żywności UWM, który dodatkowo obchodził jubileusz 80-lecia istnienia.

– Nasz Instytut od lat aktywnie działa w obszarach żywienia, innowacji w przetwórstwie żywności oraz zdrowia. Tym bardziej cieszę się, że program konferencji został przygotowany w taki sposób, abyśmy mogli wspólnie zapoznać się z najnowszymi osiągnięciami naukowymi i praktycznymi rozwiązaniami w dyscyplinie technologii żywności i żywienia. Wierzę, że najbliższe dwa dni konferencji będą przestrzenią sprzyjającą wymianie wiedzy, budowaniu sieci kontaktów oraz zawiązywaniu trwałych partnerstw – mówiła w trakcie oficjalnego otwarcia konferencji prof. dr hab. Monika M. Kaczmarek, dyrektor Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN.

W sesji wzięło udział prawie 200 naukowców, reprezentujących około 15 ośrodków naukowych z całej Polski. Konferencję uświetniły wystąpienia zaproszonych przez Instytut prelegentek: prof. dr hab. Anny Gramzy-Michałowskiej z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, która w wykładzie plenarnym mówiła o żywności ultraprzetworzonej oraz jej wpływie na zdrowie, a także dr hab. Ewy Lange, prof. SGGW, która z kolei przedstawiła współczesne spojrzenie na dietoterapię otyłości.

W programie nie zabrakło głosu naukowców i doktorantów Instytutu. Dr hab. Adam Jurgoński, prof. Instytutu,  opowiedział o wpływie trifosforanu pentasodowego (E451i) na funkcje jelitowe i homeostazę fosforu u szczurów. Naukowiec bada, jaką rolę odgrywają w zdrowiu i chorobie dodatki do żywności zawierające fosfor oraz weryfikuje zagrożenia wynikające z ich regularnego spożywania. To odpowiedź na zwiększające się w społeczeństwie spożycie fosforu i powiązane z nim konsekwencje zdrowotne. Instytut reprezentowały również doktorantki Interdyscyplinarnej Szkoły Doktorskiej: mgr Karolina Bieglecka, doktorantka w Zespole Chemii i Biodynamiki Żywności mówiła o wpływie β-fruktanów typu inuliny cykorii na gospodarkę lipidową, skład ciała oraz biofizyczne parametry skóry pacjentów z łuszczycą; mgr Aleksandra Kuliga, doktorantka w Zespole Immunologii i Mikrobiologii Żywności omówiła wybrane szczepy bakteryjne o potencjale probiotycznym w fermentacji serwatki z dodatkiem aronii.

Spotkanie uświetnił związany z Olsztynem Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, dr inż. Marcin Kulasek.

– (…) W dobie postępujących zmian klimatycznych, globalizacji, starzenia się społeczeństwa oraz rosnących oczekiwań konsumentów, to właśnie nauka o żywności i żywieniu staje się kluczem do zrównoważonego rozwoju i zdrowia publicznego. Wspieranie tej dziedziny, zarówno od strony badawczej, jak i wdrożeniowej, będzie jednym z priorytetów mojego resortu – zapewniał.

80-lecie Wydziału Nauk o Żywności UWM

Konferencję połączono z uroczystymi obchodami jubileuszu 80-lecia Wydziału Nauki o Żywności Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. W ramach podziękowań za wieloletnią i owocną współpracę, widoczną m.in. we wspólnie realizowanych wydarzeniach o charakterze naukowym, ale również wspólnych projektach czy publikacjach, dyrektor Instytutu prof. Monice M. Kaczmarek wręczono medal okolicznościowy.

Więcej o programie sesji naukowej Komitetu na stronie konferencji.

Fot. Janusz Pająk, UWM; dr hab. Urszula Krupa-Kozak (Archiwum prywatne)

Czytaj więcej

Dr hab. Daniel Żarski wyróżniony za zasługi dla polskiego rybactwa i nauki

Fot. Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie

Wyróżnienie dla naukowców wspierających rozwój rybactwa oraz ochronę środowiska wodnego w regionie – Wojewoda Warmińsko-Mazurski uświetnił tegoroczne obchody Dnia Rybaka Nagrodą im. Rafała Chwaluczyka. Tytuł „Naukowca Roku” otrzymał dr hab. Daniel Żarski, profesor Instytutu, którego działalność naukowa od lat koncentruje się na innowacyjnych rozwiązaniach w ichtiologii i akwakulturze.

Jak czytamy w oficjalnym komunikacie Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie: Warmia i Mazury, region o unikalnym dziedzictwie wodnym, nie mogłyby funkcjonować bez ludzi, którzy strzegą jego bogactwa. Dzień Rybaka to okazja do wyrażenia wdzięczności dla rybaków, naukowców, edukatorów, strażników i wszystkich zaangażowanych w ochronę i rozwój gospodarki rybackiej.

– Panie Profesorze, jest mi niezmiernie miło, że mogę wręczyć Panu statuetkę im. Rafała Chwaluczyka, także z tego powodu, iż Pańskie pierwsze badania (nad rozrodem miętusa, realizując pracę magisterską – Red.) były prowadzone we współpracy z patronem tego wyróżnienia. Jest Pan naukowcem wybitnym, obdarzonym nie tylko wielkim talentem i intuicją naukową, ale także pracowitością, pokorą, ostrożnością w formułowaniu wniosków i szacunkiem dla osiągnięć innych naukowców. To wszystko razem sprawia, iż pańskie osiągnięcia są wybitne i bezpośrednio mają przełożenie na innowacyjność w polskiej akwakulturze, szczególnie w zakresie rozrodu ryb, wylęgarnictwa i larwikultury – mówił w laudacji Radosław Król, Wojewoda Warmińsko-Mazurski.

Rozwój akwakultury to nie tylko tradycja i kontynuacja lokalnego dziedzictwa, ale też konkretna inwestycja w przyszłość – zdrową żywność, bezpieczeństwo zasobów czy nowe technologie. Praca naukowa w tym obszarze dostarcza nie tylko wiedzy, ale i konkretnych narzędzi, które pomagają gospodarstwom rybackim działać skutecznie i odpowiedzialnie.

– To dla mnie ogromne wyróżnienie. Pracujemy z Zespołem z pasją, sercem i zaangażowaniem, łącząc teorię z praktyką, co przekłada się na realny wpływ na rozwój tego sektora gospodarki. Dzisiejsze czasy stawiają przed nami duże wyzwania, klimatyczne, środowiskowe, żywnościowe. Akwakultura, jeśli prowadzona mądrze, może być odpowiedzią na wiele z nich. – wyjaśnia dr hab. Daniel Żarski, lider Zespołu Rozrodu i Rozwoju Ryb naszego Instytutu.

Nagroda im. Rafała Chwaluczyka ma podkreślać rolę naukowców, którzy nie tylko opisują i wyjaśniają świat, ale aktywnie go zmieniają – z korzyścią dla środowiska, gospodarki i przyszłych pokoleń.

Gratulacje!

Czytaj więcej

Pożegnanie

Z wielkim smutkiem przyjęliśmy informację, że 24 czerwca 2025 r. odeszła od nas nasza współpracownica, koleżanka i przyjaciółka, mgr inż. Anita Ostaszyk.

Anita była związana z Instytutem Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie od 34 lat, w którym została zatrudniona jeszcze jako studentka piątego roku Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie. Po studiach kontynuowała pracę w Zakładzie Fizycznych Właściwości Żywności, a następnie w Zakładzie Chemii Żywności i Zakładzie Sensorycznej Analizy Żywności, działającym obecnie jako Laboratorium Sensoryczne.

Przedwczesne odejście Anity Ostaszyk jest dotkliwą i bolesną stratą dla naszego Instytutu. Żegnamy osobę skromną, ciepłą i serdeczną, o wielkiej kulturze osobistej, pomocną i chętnie służącą radą. Całym sercem kochała przyrodę i długie spacery z psami, a jej dom był zawsze pełen zwierząt. Jej wielką pasją była także literatura i rękodzieło. Będziemy pamiętać jej dobroć i ciepły uśmiech, którym obdarzała wszystkich wokół siebie. Pozostanie dla nas symbolem cierpliwości i prawdziwej troski o drugiego człowieka.

Uroczystości pogrzebowe rozpoczną się w sobotę 5 lipca 2025 r. o godz. 12:00 mszą świętą w kościele pw. NMP Saletyńskiej przy ul. Morskiej 29 w Olsztynie, po czym żałobnicy udadzą się na cmentarz komunalny przy ul. Poprzecznej w Olsztynie.

Dyrekcja oraz Koleżanki i Koledzy
z Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie

Czytaj więcej

Nagroda Naukowa Towarzystwa Biologii Rozrodu (TBR) w rękach mgr inż. Eweliny Palak

Przełomowy charakter badań i istotny wkład w pogłębienie wiedzy na temat pozagonadalnej roli hormonu folikulotropowego (FSH), czyli hormonu odgrywającego znaczącą rolę w regulacji funkcji rozrodczych – Nagroda Naukowa Towarzystwa Biologii Rozrodu za najlepszą pracę naukową opublikowaną w roku 2024 została przyznana mgr inż. Ewelinie Palak z Zespołu Biologii i Patologii Rozrodu Człowieka naszego Instytutu.

Jak czytamy dalej w uzasadnieniu Zarządu Głównego TBR: Uzyskane wyniki podważają dotychczasowe przekonania o zaangażowaniu sygnalizacji FSH-FSHR w regulację kurczliwości mięśniówki macicy w czasie ciąży, jak również w funkcjonowaniu tkanki tłuszczowej. Odkrycia te mogą mieć istotne znaczenie w przyszłym projektowaniu skutecznych terapii hormonalnych z zastosowaniem FSH.

Nagrodzona praca pt. „Revisiting the follicle-stimulation hormone receptor expression and function in human myometrium and adipose tissue” została opublikowana w grudniu ubiegłego roku w uznanym czasopiśmie Molecular Medicine (Mol Med. 2024 Dec 4;30(1):241).

– Hormon folikulotropowy (FSH) to hormon, który odgrywa kluczową rolę w rozwoju płciowym i regulacji funkcji rozrodczych zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. U kobiet FSH stymuluje wzrost i dojrzewanie pęcherzyków Graafa w jajnikach, a jego stężenie jest istotnym wskaźnikiem w diagnostyce niepłodności, zaburzeń miesiączkowania, ocenie rezerwy jajnikowej oraz w rozpoznawaniu menopauzy. Zarówno zbyt niskie, jak i zbyt wysokie stężenie FSH może świadczyć o zaburzeniach funkcji gonad. Działanie FSH jest możliwe dzięki obecności jego receptora (FSHR), którego prawidłowe funkcjonowanie jest kluczowe dla działania FSH w biologii rozrodu – wyjaśnia mgr inż. Ewelina Palak.

Laureatka jest biotechnolożką, absolwentką Politechniki Warszawskiej. Pracuje w Zespole Biologii i Patologii Rozrodu Człowieka naszego Instytutu. Jej zainteresowania badawcze skupione są wokół funkcjonalnej roli receptora hormonu folikulotropowego oraz wpływu FSH na mięśniówkę macicy oraz tkankę tłuszczową. Prowadzi badania dotyczące molekularnych mechanizmów zachodzących w układzie rozrodczym kobiety, ze szczególnym uwzględnieniem zespołu policystycznych jajników (PCOS).

TOWARZYSTWO BIOLOGII ROZRODU

TBR istnieje od 1998 r. Obecnie funkcjonuje jego 8 Oddziałów (Białystok, Lublin, Poznań, Szczecin, Kraków, Olsztyn, Wrocław, Warszawa). Celem Towarzystwa jest inicjowanie działań zmierzających do rozwoju nauk związanych z biologią rozrodu człowieka i zwierząt.

Więcej na stronie TBR: tbr.pan.olsztyn.pl.

Gratulujemy!

Czytaj więcej

Wystartowała Wakacyjna Akademia Nauk

Pod koniec czerwca w Stacji Badawczej w Popielnie odbyły się warsztaty inaugurujące Wakacyjną Akademię Nauk, wspólną inicjatywę Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN oraz Mazurskiego Parku Krajobrazowego. – Celem spotkań jest stworzenie sieci jednostek związanych z ochroną bioróżnorodności na terenie Puszczy Piskiej, a jednocześnie przedstawienie dziedzictwa i wyjątkowości Mazur w ujęciu interdyscyplinarnym, łącząc fakty biotechnologiczne, przyrodnicze, z obszaru leśnictwa i akwakultury, oraz kulturoznawcze – podkreśla prof. Anna Korzekwa, inicjatorka wydarzenia ze strony Instytutu.

Wydarzenie potrwa do końca sierpnia i odbywa się w formie cyklicznych sobotnich warsztatów. Ideą przewodnią było zaprezentowanie walorów Mazur od strony… naukowej, szczególnie w kontekście bioróżnorodności. Organizatorzy zaprosili do realizacji wydarzenia Partnerów – jednostki naukowe i kulturalne regionu – którzy w swoich siedzibach prowadzą warsztaty tematyczne, adresowane zarówno do turystów, jak i mieszkańców Mazur.

 – Do Wakacyjnej Akademii Nauk zaprosiliśmy Nadleśnictwo Maskulińskie, Stację Badawczą Ogrodu Botanicznego PAN w Kosewie, Mazurskie Centrum Bioróżnorodności i Edukacji Uniwersytetu Warszawskiego w Urwitałcie – KUMAK, Klasztor Staroobrzędowców w Wojnowie. Udało nam się także zaangażować sponsora, firmę Genomed – wyjaśnia prof. Korzekwa, liderka Zespołu Ochrony Bioróżnorodności IRZiBŻ PAN.

Warsztaty są prowadzone przez doświadczonych ekspertów, ale przede wszystkim pasjonatów, co ma szczególne znaczenie przy działaniach z obszaru komunikowania nauki. Organizatorzy, zdając sobie sprawę z turystycznej działalności regionu, wiedzą, jak ważna jest jego ochrona. – Turyści są ważną częścią Mazur, szczególnie w letnich miesiącach. Chcemy im pokazać wyjątkowość naszego regionu , stąd w tematach spotkań m.in. spacery, gry terenowe, pogadanki, warsztaty i eksperymenty, wspólne działania, np. wytwarzanie maści zawierających cenne zioła – podsumowuje Pani Profesor.

Pierwsze spotkanie odbyło się 21 czerwca w Stacji Badawczej w Popielnie. Zespół prof. Anny Korzekwy: dr inż. Anna Kononiuk, mgr inż. Katarzyna Borońska oraz wolontariuszki, doktorantki Instytutu, mgr inż. Paulina Zając i mgr inż. Oliwia Serej, zaprezentował popularne reakcje chemiczne zachodzące w każdej kuchni. Po laboratoryjnych aktywnościach uczestnicy wybrali się na zwiedzanie stacji oraz grę terenową o tajemnicach Półwyspu Popielniańskiego.

Media

Radio Olsztyn

Czytaj więcej

Olsztyńskie Porozumienie Doktorantów – razem można więcej!

Wspólne działania na rzecz i w interesie uczestników studiów doktoranckich Olsztyna – to idea przyświecająca Olsztyńskiemu Porozumieniu Doktorantów, którego uroczyste podpisanie odbyło się w trakcie II Otwartego Posiedzenia Zarządu Krajowej Reprezentacji Doktorantów (KRD). Oprócz kwestii prawnych i organizacyjnych związanych ze studiami III stopnia, w trakcie spotkania poruszono równie ważny temat – zdrowia psychicznego doktorantów i środowiska naukowego.

Pod koniec czerwca w Olsztynie odbyło się II Otwarte Posiedzenie Zarządu (OPZ) Krajowej Reprezentacji Doktorantów (KRD) – ogólnopolskiego przedstawiciela środowiska doktorantów. Wydarzenie zorganizowała Rada Samorządu Doktorantów Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, a jego współorganizatorem był Samorząd Doktorantów Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie. Ważnym punktem spotkania było uroczyste podpisanie Olsztyńskiego Porozumienia Doktorantów, którym wyrażono chęć podejmowania wspólnych działań na rzecz doktorantów regionu.

Otwarte Posiedzenia Zarządu odbywają się cyklicznie i są podsumowaniem dotychczasowych działań władz KRD. Kluczowymi sprawami poruszanymi przez bieżącą kadencję Zarządu są: status doktoranta od momentu złożenia dysertacji do obrony, warunki zawieszenia nauki w szkole doktorskiej, umocowanie prawne instytucji Rzecznika Praw Doktoranta oraz przedstawicielstwo doktorantów w Komisji Ewaluacji Nauki. Wydarzenie jest dobrą okazją do poszerzenia horyzontów, również organizacyjnych, wymiany doświadczeń, podzielenia się dobrymi praktykami akademickimi. Młodzi naukowcy mają również możliwość rozwijania kompetencji miękkich w trakcie sesji szkoleniowych.

W ramach II OPZ doktoranci mogli wziąć udział w jednej z trzech ścieżek szkoleniowych:

  1. Jak radzić sobie ze stresem?
  2. Silny naukowiec – kompetencje liderskie;
  3. Międzykulturowa etykieta akademicka – jak budować relacje w międzynarodowym środowisku? (prowadzona w języku angielskim, dostępna również dla międzynarodowych doktorantów jednostek organizacyjnych).

OLSZTYŃSKIE POROZUMIENIE DOKTORANTÓW

W ramach II OPZ KRD odbyło się uroczyste podpisanie Olsztyńskiego Porozumienia Doktorantów (OPD). List intencyjny OPD podpisały: Przewodnicząca Samorządu Doktorantów Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN mgr inż. Magda Słyszewska oraz Przewodnicząca Rady Samorządu Doktorantów Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie mgr inż. Aleksandra Cichowska-Likszo.

– To porozumienie to owoc wspólnej pracy, rozmów i zaufania między dwoma samorządami doktoranckimi. Wierzę, że ten krok otwiera przed nami nowe możliwości – nie tylko organizacyjne, ale też społeczne i naukowe. Mamy nadzieję, że pozwoli nam to skuteczniej reprezentować nasze interesy, wspierać inicjatywy i tworzyć przestrzeń, w której każdy doktorant w Olsztynie będzie czuł się częścią większej wspólnoty. – podsumowuje mgr inż. Magda Słyszewska.

DOBROSTAN DOKTORANTÓW

Uroczyste otwarcie OPZ zostało zwieńczone panelem dyskusyjnym poświęconym dobrostanowi oraz zdrowiu psychicznemu doktorantów i społeczności akademicko-naukowej. W dyskusji wzięli udział: prof. dr hab. Aneta Andronowska, dyrektor Interdyscyplinarnej Szkoły Doktorskiej Nauk Rolniczych, prof. dr hab. Paweł Brzuzan, dyrektor Szkoły Doktorskiej UWM, prof. dr hab. inż. Jan Szmidt, Politechnika Warszawska, prof. dr hab. Andrzej Szeptycki, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, mgr Monika Wilanowska, drugi zastępca Rzecznika Praw Doktoranta.

Temat kondycji psychicznej i wyzwań, z jakimi w tym obszarze mierzy się środowisko naukowe coraz bardziej wybrzmiewa w debacie publicznej. W marcu ukazał się raport opracowany przez SWPS na zlecenie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Z raportu wynika m.in., że szczególnie narażone na pogorszenie zdrowia psychicznego są osoby znajdujące się na wczesnym etapie kariery akademickiej, stąd potrzeba ukierunkowanych działań na rzecz identyfikowania trudności, budowania odporności psychicznej doktorantów czy tworzenia systemowych rozwiązań profilaktycznych i wsparcia psychologicznego.

– Wsparcie inicjatyw ukierunkowanych na zdrowie psychiczne jest ważnym działaniem i należałoby objąć nim zarówno doktorantów, jak i kadrę akademicką – podkreśla prof. Andronowska.

Wydarzenie odbyło się pod honorowym patronatem dyrektor Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN prof. Moniki M. Kaczmarek, rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie prof. Jerzego A. Przyborowskiego, Prezydenta Olsztyna Roberta Szewczyka, Starosty Olsztyńskiego Andrzeja Abako.

O KRAJOWEJ RADZIE DOKTORANTÓW

KRD powstało z potrzeby utworzenia oficjalnego głosu doktorantów, który zostanie włączony do dyskursu akademickiego. Jak czytamy na stronie reprezentantów środowiska doktoranckiego, KRD ma prawo do wyrażania opinii i przedstawiania wniosków w sprawach dotyczących ogółu doktorantów, w tym do opiniowania aktów normatywnych dotyczących doktorantów. Więcej na stronie: krd.edu.pl.

GALERIA: Zdj. dzięki uprzejmości KRD

Czytaj więcej

Olej z owadów: zdrowy, proekologiczny i wcale nie taki nowy

Jest bogatym źródłem związków odżywczych, jego produkcja przyczynia się do zrównoważonego rozwoju oraz ochrony środowiska i wcale nie jest taki nowy. Olej z owadów jadalnych – bo o nim mowa – stanowi doskonałą alternatywę olejów tradycyjnych – podkreśla dr hab. Bartosz Fotschki z Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie

– Olej z owadów jest bogaty w niezbędne kwasy tłuszczowe, minerały, witaminy i związki bioaktywne o działaniu przeciwutleniającym. W konsekwencji olej ten może być rozpatrywany jako potencjalnie cenny dodatek do diety człowieka, który stanowi nie tylko zrównoważoną alternatywą dla tradycyjnych olei roślinnych i rybnych, ale także oferuje wyjątkowe korzyści zdrowotne wynikające z jego składu – wskazuje naukowiec z Zespołu Biologicznych Funkcji Żywności.

Nie tylko ze względu na swoje korzyści odżywcze olej ten przyciąga uwagę, ale również z uwagi na wspieranie zrównoważonego rozwoju. Hodowla owadów wymaga bowiem znacznie mniej ziemi, wody i paszy w porównaniu do tradycyjnych zwierząt gospodarskich. Oprócz korzyści środowiskowych, taki typ hodowli powoduje też znacznie niższe emisje gazów cieplarnianych, co czyni ją bardziej zrównoważoną alternatywą w dążeniu do bezpieczeństwa żywnościowego.

Co ciekawe, owady były spożywane przez ludzi już od czasów prehistorycznych. – Obecnie zainteresowanie tym produktem w kulturach zachodnich jest stosunkowo nowe i stanowi część szerszego zainteresowania entomofagią (czyli odżywiania się owadami), która zyskuje na popularności jako rozwiązanie globalnych wyzwań związanych z bezpieczeństwem żywnościowym – podaje dr hab. Bartosz Fotschki.

Globalna dystrybucja owadów jadalnych jest rozległa, a Azja, Ameryka Północna i Afryka są wiodącymi regionami pod względem różnorodności gatunkowej i konsumpcji. Olej owadzi pozyskuje się z owadów jadalnych takich jak świerszcz domowy (Acheta domesticus), larwy mączniaka (Tenebrio molitor) i czarnej muchy (Hermetia illucens)

Gatunki te są znane ze swojej wysokiej zawartości białka i lipidów, dzięki czemu doskonale nadają się do ekstrakcji (wydobycia) oleju. Ilość pozyskanego oleju z owadów w dużej części zależy od gatunku oraz metody ekstrakcji. Na przykład, na wyprodukowanie 1 kg oleju z suszonych larw czarnej muchy żołnierskiej potrzeba około 4 do 5 kg suszonych larw.

– Pomimo korzyści żywieniowych akceptacja konsumentów pozostaje wyzwaniem. Głównie ze względu na postrzeganie kulturowe, dlatego oleje owadów są często włączane do produktów spożywczych w nierozpoznawalnych formach, takich jak mieszanki z olejami roślinnymi lub jako składniki przetworzonej żywności, takiej jak ciasteczka i przekąski – podkreśla naukowiec.  

Obecnie unijne przepisy zezwalają na wytwarzanie jedzenia z trzech gatunków owadów: chrząszczy, szarańczy wędrownej oraz mącznika młynarka. W styczniu 2023 roku Unia Europejska poszerzyła listę dopuszczonych produktów, zezwalając na wprowadzenie do obrotu na unijnym rynku proszku ze świerszcza domowego. Ten nowy składnik może być dodawany do różnych produktów spożywczych, takich jak chleb, pizza, a także inne wypieki i dania gotowe. 

Z względu na swój skład i łatwość hodowli owadów, w ostatnich latach dużą uwagę naukowców na świecie zwraca olej z larw Hermetia illucens (czarnej muchy żołnierza). Takie badania są też prowadzone w Instytucie Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie.

Są to pierwsze badania żywieniowe w Instytucie, w których będzie wykorzystany olej z owadów.

Głównym ich celem jest określenie wpływu oleju na funkcjonowanie przewodu pokarmowego oraz wątroby. Wyniki badań dostarczą nowych informacji w temacie wpływu oleju owadziego na aktywność mikrobioty przewodu pokarmowego oraz mechanizmy regulujące metabolizm lipidów w wątrobie. 

Czytaj więcej

fartuch laboratoryjny

Prezentacje doktorantów i wykład o sztucznej inteligencji

W poniedziałek, 23 czerwca 2025 r. o godz. 9:00 w sali seminaryjnej Skanda, odbędzie się prezentacja osiągnięć doktorantów II roku Interdyscyplinarnej Szkoły Doktorskiej Nauk Rolniczych w ramach oceny śródokresowej.

Po seminarium, o godz. 13:00, dr hab. Marek Salamonowicz (UWM Olsztyn) wygłosi wykład pt. „Artificial Intelligence in Academic Research: Legal and Ethical Challenges”.

Serdecznie zapraszam na prezentację i wykład

Prof. dr hab. Aneta Andronowska
Dyrektor Interdyscyplinarnej Szkoły Doktorskiej Nauk Rolniczych

Czytaj więcej

Dzień Dziecka z nauką 2025

Dzień Dziecka z nauką!

Eksperymenty z suchym lodem, bakterie pod mikroskopem i mleko pod lupą – takie pokazy edukacyjne nasi naukowcy zaprezentowali 3 czerwca w Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie podczas pikniku zorganizowanego z okazji Dnia Dziecka.

W ramach wydarzenia edukatorzy z Instytutu promującego cele programu EIT Food – FoodEducators– przybliżali najmłodszym tajniki nauki o żywności w sposób dostosowany do dziecięcej wyobraźni.

Mikro zoo

Dzieci miały okazję odkryć fascynujący mikroskopijny świat bakterii, ze szczególnym uwzględnieniem tych, które występują w żywności oraz w układzie pokarmowym człowieka. Uczestnicy dowiedzieli się, czym są mikroorganizmy, jaką pełnią rolę w naszych organizmach oraz dlaczego nie wszystkie bakterie są szkodliwe.

Świat pod mikroskopem

Podczas tych zajęć dzieci poznawały budowę komórek roślinnych i zwierzęcych oraz funkcje ich organelli. W części praktycznej samodzielnie tworzyły artystyczne modele komórek z plasteliny.

Zdrowe mleko

Ten warsztat koncentrował się na zagadnieniach związanych z jakością i bezpieczeństwem żywności. Dzieci analizowały próbki mleka, oceniały ich wygląd i konsystencję, a także uczyły się rozróżniać mleko pochodzące od zdrowych i chorych krów. Zajęcia podkreśliły znaczenie higieny i kontroli jakości na każdym etapie produkcji żywności.

Pokazy z suchym lodem

Spektakularne eksperymenty z użyciem suchego lodu wprowadziły dzieci w świat fizyki i chemii. Pokazy ilustrowały zjawiska związane ze zmianą temperatury, chłodzeniem i konserwacją produktów – mechanizmami wykorzystywanymi również w technologii żywności.

Warsztaty były doskonałą okazją do nauki przez zabawę. Uczestnicy zdobyli wiedzę o mikroorganizmach, procesach biologicznych i zasadach bezpieczeństwa żywności, a przy tym była to doskonała zabawa.

Czytaj więcej