PL
Zdrowe odżywianie a „superfoods” – hit czy mit?
Dr Marianna Raczyk z Zespołu Nutrigenomiki była gościem redaktor Izabeli Malewskiej w audycji „Nauka dla wszystkich” Radia Olsztyn, gdzie mówiła o żywności szczególnie korzystnej dla naszego zdrowia.
Wśród najbardziej korzystnych, a zarazem dostępnych regionalnie produktów naukowczyni wymienia m.in. jabłka.
Prof. Bożena Kamińska z Laboratorium Neurobiologii Molekularnej Instytutu Biologii Doświadczalnej Instytutu Nenckiego PAN będzie gościem nadchodzącego seminarium naukowego. Spotkanie będzie poświęcone badaniom nad mikrośrodowiskiem guzów mózgu i nowymi możliwościami terapii glejaków.
Profesor wygłosi wykład: Dissecting brain tumor microenvironment at a single-cell resolution reveals new targets and immune biomarkers.
Seminarium odbędzie się 31 października (piątek) o godz. 10:00 w sali konferencyjnej Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie przy ul. Trylińskiego 18 (sala SKANDA).
Wykład zostanie wygłoszony w języku angielskim.
Serdecznie zapraszamy!
The tumor microenvironment (TME) plays important role in tumor endurance and response to therapies. TME of malignant brain tumors (gliomas) is characterized by a large diversity of different cell types, including endothelial cells, neurons, astrocytes, and a variety of immune cells such as microglia, tumor-associated macrophages, and tumor-infiltrating lymphocytes and various non-cellular components.
Advancements of single-cell and spatial transcriptomics provide powerful means to systemically profile the TME at a single-cell resolution, revealing the phenotypes and functionalities of disease-specific cell populations. Human tumors have different genetic alterations and consequences of those alterations on the immune TME and host immunity are poorly known. We used Cellular Indexing of Transcriptomes and Epitopes by Sequencing (CITE-seq) to identify cells/functionalities in experimental gliomas with various genetic alterations: the mutated NRAS or overexpression of PDGFB and different IDH1 status (wild type of mutated). IDH1 mutations are among the initial events in tumorigenesis and mutant IDH1 enzymes via the production of the oncometabolite 2-hydroxyglatarate (2-HG) exert pronounced effects on the immune composition of TME. Computational analysis revealed the presence of 34 immune cell clusters in tumors and various abundance of specific cells/states in TME of gliomas with distinct genetic alterations. IDH1 mutant gliomas have less cytotoxic T lymphocytes than wild type gliomas, and we noticed the inhibition of cell cycle processes in T cells suggesting deeper immunosuppression in those gliomas. The observed differences were validated by flow cytometry and immunocytochemistry. The experimental tumor models revealed mechanisms of immune dysregulation and defined new targets for immunotherapies. We found that tumor-secreted SPP1 (secreted phosphoprotein 1) a ligand of integrins drives reprogramming of immune cells, formation of aberrant tumor vasculature and a “cold” TME. We had developed synthetic peptides that block SPP1-integrin interactions and reprogramming of myeloid cells. The 7aaRGD peptide efficiently blocked microglia-dependent invasion of glioma cells in vitro, prevented the emergence of protumoral myeloid cells and normalized peritumoral vasculature. Combining 7aaRGD with anti-PD-1 antibody reduced tumor growth, expanded proliferating, interferon-ɣ producing CD8+T cells and reduced T regulatory cells. Transcriptomic profiles of myeloid cells after the combined treatment suggested the emergence of the “hot” inflammatory TME and augmented immune responses. Intratumorally delivered 7aaRGD similarly modified the TME of human U87MG gliomas in immunocompromised mice. We developed a series of humanized SPP1-integrin blocking peptides that reduced invasion of glioma cells in vitro. The leading candidate I49 blocked glioma growth in vivo when delivered intratumorally. We propose that combining the integrin blockade with immune checkpoint inhibitors would improve immunotherapy outcomes in brain tumors and other cancers.
Prof. Bożena Kamińska is a distinguished neuroscientist and molecular biologist, internationally recognized for her research on brain tumors and immune responses in the central nervous system.
She is head of the Laboratory of Molecular Neurobiology at the Nencki Institute of Experimental Biology of the Polish Academy of Sciences in Warsaw, Poland. She obtained her PhD in biochemistry at the Nencki Institute in 1991 and after postdoctoral training at the Mc Gill University in Montreal, Canada, she become a full professor in 2003. From 2009 to 2023 she was the director of the Postgraduate School of Molecular Medicine at the Medical University of Warsaw. She was a visiting researcher at the Brain Research Institute at UCLA in Los Angeles, USA (2001-2002) and the Nanshan Scholar visiting professor at the Medical University of Guangzhou, China (2019-2022). She is an elected member of the Polish Academy of Sciences (since 2016) and European Molecular Biology Organization (since 2022).
She received a prestigious Foundation for Polish Science Award 2021 in life sciences, the Prime Minister Award for scientific achievements (2022) and was nominated by NCN for AcademiaNet – Expert Database for Outstanding Female Scientists and Scholars.
She specializes in molecular neurobiology, tumor immunology, neuro-oncology and neuroimmunology, with focus on functions of myeloid cells in pathological processes. Prof. Kaminska’s lab employs multidisciplinary approaches combining in vivo experiments in rodent models of human pathologies and in vitro experiments in primary cultures, brain slices and human induced pluripotent stem cell organoids. She has pioneered single-cell omics studies of brain tumor microenvironment in experimental gliomas. In recent years her group has been exploring transcriptional and epigenetic mechanisms in microglia in response to environmental exposures and experience.
She promoted 38 PhD students and 15 Master students.
Zarządzanie pracą laboratorium oraz badania z udziałem zwierząt – to tematy, o których dyskutowali eksperci z Polski, Portugalii, Holandii i Estonii, tworząc unikalną przestrzeń do wymiany cennych doświadczeń i dobrych praktyk. W dniach 23-24 września br. nasz Instytut pełnił rolę gospodarza międzynarodowych warsztatów zorganizowanych w ramach projektu CROSSPATHS, programu ukierunkowanego na rozwój międzynarodowej współpracy jednostek naukowych na rzecz lepszego wykorzystywania inwestycji finansowanych z Regionalnych Programów Operacyjnych i tworzenia innowacji w dziedzinie żywności, zdrowia i biogospodarki.
Pierwszego dnia uczestnicy skupili się na wyzwaniach stojących przed menedżerami laboratoriów. Po wizytach w naszych laboratoriach przedstawiciele Uniwersytetu Katolickiego w Portugalii (UCP), Estońskiego Uniwersytetu Nauk Przyrodniczych (EMU) oraz naszego Instytutu otworzyli dyskusję, w której starali się zidentyfikować kluczowe obszary problemowe, z którymi zmagają się kierownicy laboratoriów. Kluczowe wyzwania to ograniczone budżety, niedobór personelu i nadmierne eksploatowanie sprzętu. Jako strategie wychodzące naprzeciw w/w wyzwaniom wskazano m.in. wzmocnienie współpracy, lepsze zarządzanie danymi oraz definiowanie unikalnych cech oferty poszczególnych placówek. Dzień podsumowano wykładem Inny Dimovej (Innotrope), który przybliżył uczestnikom zawiłości praw własności intelektualnej w europejskich projektach badawczych.
Drugi dzień poświęcono tematyce dobrostanu zwierząt. Nasi eksperci, prof. Jerzy Juśkiewicz, prowadzący badania z udziałem zwierząt, i dr hab. inż. Radosław Kowalski, Przewodniczący Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach, omówili etyczne aspekty badań, alternatywne metody doświadczeń in vivo oraz polskie ramy prawne. Przedstawiciele Uniwersytetu w Wageningen (WUR) zaprezentowali z kolei innowacyjne projekty w zakresie zrównoważonego rolnictwa. Podsumowaniem drugiego dnia była wizyta studyjna w zwierzętarni Instytutu.
Wspólnie zidentyfikowane wyzwania laboratoryjne wymagają wspólnych rozwiązań, opartych na standaryzacji, szkoleniach i partnerskiej współpracy między instytucjami. Warsztaty utwierdziły uczestników w konieczności kontynuacji ścisłej współpracy i dzielenia się wiedzą, szczególnie w ramach projektów europejskich. Dyskusja o badaniach na zwierzętach podkreśliła zaś kluczowe znaczenie transparentności, etyki i stosowania zasady 3R (ang. Replacement, Reduction, Refinement – Zastąp, Zmniejsz, Udoskonal) dla uzyskania wiarygodnych wyników naukowych i społecznej akceptacji.
Więcej o projekcie CROSSPATHS pisaliśmy tutaj.
„Antyczni farmerzy”, fauna w kształcie flory, niezwykłe wodne organizmy: KORALOWCE – przedmiot badań dr. hab. inż. Radosława Kowalskiego, lidera Zespołu Biotechnologii Rozrodu Organizmów Wodnych naszego Instytutu – były bohaterem podkastu „Nauka dla wszystkich” @Radio Olsztyn.
W rozmowie z redaktor Izabelą Malewską badacz opowiada o naukowych strategiach wzmocnienia raf koralowych – np. krzyżowaniu gatunków, kriokonserwacji – i ochronie tych wyjątkowych ekosystemów przed negatywnymi skutkami globalnego ocieplenia.
W najnowszym 32. numerze czasopisma „PANorama”, wydawanego przez Oddział PAN w Olsztynie i w Białymstoku z siedzibą w Olsztynie, ukazał się artykuł dr. hab. Bartosza Fotschki pt. „Mikrobiota jelitowa i polifenole z malin – duet, który wspiera procesy metaboliczne w wątrobie”. To podsumowanie wyróżnienia badacza przez Kapitułę Nagrody Naukowej Oddziału PAN. Więcej o wyróżnionych badaniach pisaliśmy tutaj.
Dr Fotschki opisuje w artykule, jak synergiczne działanie ekstraktu z malin i prebiotyków może skutecznie przeciwdziałać niealkoholowemu stłuszczeniu wątroby oraz wspierać regulację metabolizmu lipidów. Przeprowadzone eksperymenty pokazały także, że kluczowym ogniwem tego mechanizmu jest aktywność mikrobioty jelitowej, bez której bioaktywne składniki nie wykazują pełni swojego potencjału.
Opracowana wspólnie przez Uniwersytet Stanforda i wydawnictwo naukowe Elsevier lista zawiera 2% najlepszych naukowców na świecie według standardowych wskaźników cytowań. Prestiżowa lista wyróżnia czołowych naukowców świata, którzy swoją pracą naukową i publikacjami wywarli znaczący wpływ na swoje dziedziny. Publikacje są niezbędnym źródłem informacji potwierdzonej w nauce. Pozwalają ocenić doskonałość naukową oraz śledzić najnowsze osiągnięcia naukowe, co ma szczególne znaczenie w czasach rosnącej dezinformacji.
Na liście oceniającej cytowania za rok 2025 znaleźli się:
Na liście oceniającej cytowania z całego okresu kariery naukowej znaleźli się:
Gratulujemy!
Więcej o liście oraz zastosowanej metodologii przeczytasz tutaj.
Zgłoszenia do konkursu należy przesłać na adres e-mail: m.cieslik@pan.olsztyn.pl. W tytule wiadomości proszę wpisać: „Konkurs na stanowisko technologa / specjalisty w LAK”
lub na adres:
Instytut Rozrodu Zwierząt Badań Żywności PAN,
Dział kadrowo-płacowy
ul. Trylińskiego 18,
10-683 Olsztyn
z dopiskiem „Konkurs na stanowisko technologa / specjalisty w LAK”.
Termin składania dokumentów upływa w dniu 24.10.2025 r.
Po dokonaniu analizy nadesłanych zgłoszeń, skontaktujemy się z wybranymi kandydatami celem przeprowadzenia dalszych etapów procesu rekrutacji.
W CV prosimy o umieszczenie klauzuli zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w procesie rekrutacji:
„Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych zawartych w dokumentach aplikacyjnych przez Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie z siedzibą 10-683 Olsztyn ul. Trylińskiego 18, w celu realizacji procesu rekrutacji wraz z publikacją na stronie internetowej Instytutu pełnych wyników konkursu.”
Klauzula informacyjna:
Prof. Anna Korzekwa, liderka Zespołu Ochrony Bioróżnorodności naszego Instytutu oraz Krzysztof Wittbrodt, dyrektor Mazurskiego Parku Krajobrazowego, podsumowują tegoroczną edycję Wakacyjnej Akademii Nauk.
Szanowni Państwo,
Serdecznie zapraszamy Doktorantów, Promotorów, opiekunów naukowych oraz wszystkich pracowników na Ślubowanie doktorantów Interdyscyplinarnej Szkoły Doktorskiej Nauk Rolniczych.
Inaugurację roku akademickiego uświetni wykład dr hab Radosława Kowalskiego:
Inauguracja odbędzie się 30 września 2025 roku o godz. 8:30 w sali seminaryjnej SKANDA.
Żyjemy w dobie ogólnoświatowej epidemii otyłości, która wiąże się z nieodpowiednią dietą i zbyt niską aktywnością fizyczną. Badania naukowe pokazują, że regularne ćwiczenia zmniejszają zachorowalność i śmiertelność, a sprawność fizyczna jest jednym z kluczy do długowieczności. Pewną opcją dla osób, których nie można zmotywować do wykonywania ćwiczeń, może być wsparcie farmakologiczne w postaci mimetyków wysiłku fizycznego.
– Aktywność fizyczna wpływa na homeostazę całego ciała, znacząco przyczyniając się do zapobiegania chorobom niezakaźnym. Jest też kluczowym czynnikiem wspierającym proces zdrowego starzenia się – podkreśla prof. Carsten Carlberg z Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN, badacz z zakresu nutrgenomiki, czyli związku między genami, żywieniem i zdrowiem.
I wylicza przykłady wpływu aktywności fizycznej: zaczynając od mózgu (m.in. wzmocnienie funkcji poznawczych i działanie przeciwdepresyjne), przez układ sercowo-naczyniowy (lepsza wydajność serca), układ odpornościowy (wyższa immunokompetencja), przewód pokarmowy (zdrowsza równowaga mikrobioty jelitowej i lepsze funkcjonowanie jelit), mięśnie szkieletowe (siła mięśni), metabolizm (lepszy metabolizm glukozy i wpływ na masę ciała), układ rozrodczy (płodność) aż po kości (zwiększona ich wytrzymałość).
Jak tłumaczy prof. Carsten Carlberg, w dużej mierze wynika to z większej produkcji i uwalniania miokin, czyli białek wydzielanych przez mięśnie w odpowiedzi na wysiłek fizyczny, które wpływają na inne części ciała.
Prof. Carsten Carlberg zachęca do wprowadzenia aktywności fizycznej do codziennej rutyny – przy czym nie chodzi tylko o uprawianie sportu np. chodzenie na siłownię, ale o każdy ruch jak chodzenie czy jazda na rowerze. Najlepiej, by te czynności każdorazowo trwały co najmniej 10 minut.
Pewną opcją dla osób, których nie można zmotywować do wykonywania ćwiczeń, może być wsparcie farmakologiczne w postaci mimetyków wysiłku fizycznego.
– Mimetyki to substancje lub cząsteczki, które naśladują działanie naturalnych cząsteczek. W tym przypadku cząsteczki te mogą naśladować efekt ćwiczeń, działając jako kluczowe składniki adaptacji mięśni wywołanej wysiłkiem fizycznym, takie jak przebudowa mitochondriów i bioenergetyka – podaje prof. Carsten Carlberg.
Jednocześnie dodaje jednak, że chociaż potencjał mimetyków wysiłkowych do zapobiegania czy leczenia otyłości jest obiecujący, to istnieje ryzyko, że związki te mogą być wykorzystywane do dopingu sportowców wytrzymałościowych.
Aktywność fizyczna oddziałuje nie tylko na homeostazę całego ciała – ma też bezpośredni wpływ na epigenom (czyli zbiór zmian w naszym DNA, które decydują o tym, które geny są „włączane” lub „wyłączane”, nie zmieniając przy tym samego kodu genetycznego) komórek mięśniowych. Ma to szczególne znaczenie w profilaktyce chorób metabolicznych, które dotyczą zaburzeń w sposobie przetwarzania energii i składników odżywczych przez organizm. Ćwiczenia fizyczne zwiększają zużycie energii poprzez spalanie tłuszczu, który w przeciwnym razie gromadziłby się, zapobiegając przez to m.in. takim chorobom jak cukrzyca typu 1 i 2 czy otyłość.
Co więcej, dzięki aktywności fizycznej, w organizmie jest też mniej aktywnych substancji, które mogą wywoływać stan zapalny. – W ten sposób – głównie poprzez zmniejszenie ogólnoustrojowego przewlekłego stanu zapalnego – aktywność fizyczna poprawia też immunokompetencję, czyli zdolność układu odpornościowego do reagowania na patogeny – wskazuje naukowiec.
Aktywność fizyczna ma również pozytywny wpływ na zaburzenia, które nie są bezpośrednio związane z metabolizmem energetycznym, takie jak nowotwory, zaburzenia psychiczne i choroby neurodegeneracyjne.
– Te przykłady pokazują, że spowodowane wysiłkiem fizycznym przywrócenie lub utrzymanie metabolizmu i bioenergetyki całego organizmu zmienia sygnały homeostatyczne wpływające na wchłanianie składników odżywczych i dostępność czynników wzrostu w wielu tkankach, zarówno w czasie zdrowia, jak i w chorobie – wskazuje prof. Carsten Carlberg.
Artykuł ukazał na łamach portalu popularnonaukowego Pulsar.
