Badania nad procesami zachodzącymi w komórkach skóry przynoszą nowe, zaskakujące wnioski dotyczące ich roli w regeneracji tkanek. Okazuje się, że mechanizmy dotąd kojarzone głównie ze starzeniem mogą odgrywać istotną funkcję także w gojeniu ran i to znacznie szybciej, niż wcześniej przypuszczano.
Dr Sylwia Machcińska-Zielińska z Zespołu Biologii Regeneracyjnej naszego Instytutu uczestniczyła w międzynarodowym projekcie badawczym prowadzonym w grupie dr. Mikołaja Ogrodnika w Instytucie Ludwika Boltzmanna / Ludwig Boltzmann Institute for Traumatology, the Research Center in Cooperation with AUVA w Wiedniu. Staż podoktorski dr Sylwii Machcińskiej-Zielińskiej został sfinansowany w ramach projektu ERA Chair – WELCOME2.
Wyniki badań ukazały się w prestiżowym czasopiśmie Nature Cell Biology w publikacji pt. „Transcription-independent induction of rapid-onset senescence is integral to healing”. Praca dotyczy senescencji komórkowej, czyli szczególnego stanu, w którym komórka przestaje się dzielić, ale nadal pozostaje aktywna i wysyła sygnały do innych komórek. Do tej pory senescencja była kojarzona przede wszystkim ze starzeniem się organizmu i rozwojem chorób. Badania zespołu dr. Ogrodnika pokazują jednak, że w określonych sytuacjach może pełnić także ważną, korzystną funkcję.
Naukowcy wykazali, że komórki skóry znajdujące się na krawędzi rany mogą wejść w stan senescencji już w ciągu minut lub kilku godzin od zranienia. To istotne odkrycie, ponieważ wcześniej uważano, że rozwój takiego stanu wymaga znacznie więcej czasu.
Co więcej, proces ten nie wymaga uruchamiania nowej transkrypcji genów. Komórki wykorzystują gotowe cząsteczki mRNA, które skóra przechowuje niejako „w pogotowiu” na wypadek urazu. Dzięki temu reakcja może nastąpić bardzo szybko.
Badania pokazały również, że tak szybko powstałe komórki senescencyjne aktywnie uczestniczą w pierwszej fazie gojenia rany. Wysyłają sygnały, które pomagają sąsiednim komórkom przemieszczać się w kierunku uszkodzonego miejsca. Zahamowanie tej odpowiedzi znacząco opóźniało proces gojenia.
Dla pacjentów i lekarzy to ważna wiedza, ponieważ lepsze zrozumienie pierwszych minut i godzin po zranieniu może w przyszłości pomóc w opracowywaniu skuteczniejszych sposobów wspierania gojenia ran, szczególnie w przypadkach, gdy goją się one trudno lub zbyt wolno.
Publikacja wzbudziła duże zainteresowanie społeczności naukowej i została opisana również przez specjalistyczne oraz popularnonaukowe portale, m.in. The Scientist.
