Wykorzystanie produktów ubocznych przemysłu rolno-spożywczego do tworzenia wartościowych składników i nowych produktów było jednym z głównych tematów Bio-based Innovation Forum, które odbyło się 21 października 2026 r. w Hotelu Omega w Olsztynie. Wydarzenie zgromadziło 93 uczestników i było finałowym spotkaniem międzynarodowego projektu CROSSPATHS, koordynowanego przez InLife Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk.
W Forum uczestniczyli przedstawiciele nauki, przedsiębiorstw, instytucji publicznych i organizacji wspierających innowacje. Program połączył cztery perspektywy: możliwości badawcze, doświadczenia biznesowe, przywództwo włączające oraz warunki współpracy tworzone przez regiony i sieci europejskie. Wspólnym tematem była biogospodarka, czyli wykorzystanie zasobów biologicznych, wiedzy i technologii do wytwarzania produktów i usług, przy lepszym gospodarowaniu surowcami.
Jednym z głównych tematów spotkania była wspólna oferta usług badawczych i wsparcia innowacji, rozwijana przez partnerów CROSSPATHS z Polski, Estonii i Portugalii. Przedstawiła ją Ana Paulo z Universidade Católica Portuguesa. Połączenie kompetencji i infrastruktury trzech ośrodków pozwala zaplanować kolejne etapy prac: od rozpoznania potencjału surowca, przez pozyskanie i charakterystykę składników bioaktywnych, po ocenę ich właściwości oraz opracowanie nowych produktów żywnościowych.
– Tworzymy konsorcjum, które łączy potencjał trzech instytucji, aby świadczyć usługi badawcze innym instytutom w Europie – mówi koordynator projektu CROSSPATHS.
Każdy z ośrodków wnosi do tej współpracy inne doświadczenia. Estonian University of Life Sciences specjalizuje się m.in. w przetwarzaniu surowców i zagospodarowaniu produktów ubocznych. Universidade Católica Portuguesa rozwija metody pozyskiwania i badania związków bioaktywnych, w tym technologie ograniczające wpływ procesów ekstrakcji na środowisko. InLife uzupełnia te kompetencje badaniami nad wpływem składników żywności na zdrowie. Wspólna oferta ma ułatwiać firmom i zespołom badawczym dostęp do tego uzupełniającego się zaplecza.
W części naukowej pokazano, jak szerokie zastosowania mogą mieć surowce pozostające po produkcji żywności. Reelika Rätsep przedstawiła możliwości wykorzystania m.in. wytłoków, skórek i nasion jabłek jako źródeł ekstraktów, błonnika, proszków i olejów. Manuela Pintado omówiła przykłady obejmujące pozyskiwanie bromelainy z produktów ubocznych przetwórstwa ananasów oraz białka i błonnika z produktów ubocznych przetwórstwa zbóż. Bartosz Fotschki przybliżył badania nad prozdrowotnym potencjałem malin. Przykłady te pokazywały różne etapy pracy nad wykorzystaniem surowców: od ich charakterystyki i przetwarzania po badanie otrzymanych składników.
– Dzięki projektowi CROSSPATHS mogliśmy uporządkować naszą ofertę usług, zaangażować firmy i rozwijać z nimi nowe działania, które dziś skutecznie pomagają im tworzyć wartość na rynku – mówi Manuela Pintado z Universidade Católica Portuguesa.
Perspektywę przedsiębiorców wniosły Viinamärdi Talu z Estonii, Biorbis z Portugalii oraz Bio Ice Cream Dots z Polski. W sesji prowadzonej przez Eduardo Costę rozmawiano o rozwoju produktów, komercjalizacji wyników badań, zwiększaniu skali produkcji i wejściu na rynek. Przykłady biznesowe obejmowały wykorzystanie biomasy drożdżowej do otrzymywania koncentratów białkowych, ekstraktu drożdżowego i beta-glukanów oraz zastosowanie technologii kriogenicznej w produkcji mrożonych przekąsek mlecznych, wegańskich i sorbetowych. Rozmowa dotyczyła zarówno możliwości współpracy z nauką, jak i trudności towarzyszących wdrażaniu nowych rozwiązań.
Osobną część Forum poświęcono ludziom, którzy tworzą innowacje i podejmują decyzje o ich rozwoju. Sesję o przywództwie włączającym poprowadziła Aleksandra Niżyńska z Gender Solution. W dyskusji uczestniczyły Monika M. Kaczmarek, dyrektor InLife, Débora Campos z AgroGrIN Tech, Iwona Kieda z EUWT Euroregion Baltic oraz Reelika Rätsep z Estonian University of Life Sciences. Rozmawiano o doświadczeniach kobiet w nauce i biznesie, barierach rozwoju oraz o tym, jak zapewniać różnym osobom realny udział w podejmowaniu decyzji.
– Innowacje dotyczą przede wszystkim ludzi. Projektujemy je po to, aby ułatwiać życie. Dlatego ważne jest, by przy ich tworzeniu uwzględniać różne perspektywy – mówi Aleksandra Niżyńska.
Dopełnieniem programu była część poświęcona warunkom rozwoju partnerstw. Peter Jongebloed z Wageningen University & Research mówił o współpracy europejskiej, Piia Pääso z Estonian University of Life Sciences o regionalnym transferze technologii i centrach kompetencji, a Marcin Szczepkowski z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Warmińsko-Mazurskiego o wspieraniu przedsiębiorstw i innowacji przez władze regionalne. Była to okazja do spojrzenia na współpracę nauki z biznesem także przez pryzmat instytucji, które pomagają łączyć partnerów i tworzyć warunki do wspólnych działań.
Bio-based Innovation Forum zorganizowało konsorcjum CROSSPATHS: InLife Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN, Estonian University of Life Sciences, Universidade Católica Portuguesa, Wageningen Research oraz Innotrope. Projekt jest finansowany z programu Unii Europejskiej Horyzont Europa. Jego celem jest rozwój międzynarodowej współpracy w obszarze technologii żywności, zdrowia i biogospodarki oraz lepsze wykorzystanie infrastruktury badawczej sfinansowanej ze środków regionalnych.
